rigs en montages
Karper rigs en onderlijnen
De laatste paar (centi)meter van de lijn zijn van doorslaggevend belang voor het al dan niet haken van een karper...
Ik vis momenteel zo'n 35 jaar en ik heb zelden een vis meegemaakt die eerst kwam kijken naar mijn hengels voordat hij besloot om gehaakt te worden. Wel heb ik vissen op de vlucht gejaagd, maar ik denk niet dat dat kwam omdat ik met een goedkoop hengeltje viste. Met een dure hengel lukte dat ook prima.
 Ik wil maar zeggen, (zelfs de duurste) hengels vangen geen vis. Vis neemt aas. En als dat aas goed aangeboden wordt jagen we de vis niet weg voordat hij het aas in zijn bek neemt. Simpel.
Of toch niet zo simpel? Boeken zijn volgescheven over dit onderwerp! Gigabytes aan informatie te vinden op het internet! Je kunt meerdere dagen vullen met het kijken naar karper DVD's en die gaan allemaal voor een groot deel over de onderlijnen, de haken en het aas!
Denk maar eens aan de Korda en Fox DVD's, en de diverse internet forums...
Welnu, dit is de reden dat ik lang gewacht heb om mijn eigen bevindingen hier op te schrijven. De bomen en het bos en zo...
Maar ik denk dat het nu toch tijd is om voor mezelf eens op te schrijven hoe ik momenteel vis, en hoe ik daar toe gekomen ben. En natuurlijk wat ik denk te gaan doen in de toekomst! Want daar is deze blog ook voor. Als geheugensteun. Je plannen opschrijven is altijd een goede start om ze ook daadwerkelijk uit te voeren.
Hoe deed ik het vroeger?
Eerst maar eens een beetje geschiedenis. Net als menig ander visser ben ik begonnen met de witvisbasisschool. Pas later ben ik serieus op karpers gaan vissen.
Mijn eerste serieuze karpervisserij was (en is nog steeds) beinvloed door Jan Schreiner. Ik viste dus relatief licht.
20/100e lijnen, en soms zelfs op 16/100e nylon dikke karpers gevangen destijds. De lijn was doorgeknoopt tot op de haak, geen aparte onderlijn, dus geen verzwakking. Twee stoppers op de lijn en een vrijlood er tussen. Soort shocker rig zou je nu kunnen zeggen.
Een haak maat 8 of zo van wat er goedkoop in de hengelsportzaak lag, met op de steel één of twee korrels harde kippenmais.
Mooie tijd, goed gevangen...
Wat later toch ook eens met boilies uit een goedkoop zakje gaan vissen. Gewoon omdat iedereen daar zo fanatiek over deed destijds al...
Een kant en klaar onderlijntje met een boilie op de haar, boven een bedje van gekookte particles was destijds mijn favoriete methode. Ving ook goed, maar niet overtuigender dan de mais methode, dus ook maar met mais op de haar gaan spelen. Was voor mijn visserij destijds prima.
Na een tijdje ging ik verhuizen en kreeg kinderen bovendien. Drukke baan, enfin, de visserij raakte op de achtergrond. Ik beperkte me tot de vakanties en weekendjes "op de vijver".
De huidige stand van zaken
Momenteel ben ik weer fanatieker bezig, en heb me de laatste tijd dus inderdaad verdiept in die gigabytes aan informatie over karpervissen en karperrigs. De een nog waanzinniger dan de ander. Zelfs lichtgevende rigs (de tchernobyl rig) ben ik tegengekomen!
Welnu een aantal ontwikkelingen heb ik wel kunnen vinden. Er lijkt althans een soort van consensus te zijn over een aantal zaken... En wat mij bevalt aan de rigs die ik zie probeer ik uit met mijn eigen onderlijntjes, als de behoefte zich voordoet.
Mijn voornaamste rig filosofie is (net als de meeste andere vissers denk ik) de volgende;
Een bewezen systeem wordt als eerste ingezet, en als er behoefte of noodzaak is aan experiment wordt dat niet geschuwd. Maar zolang iets "vangt" wordt er weinig veranderd.
Het loont zich om als je dingen wil veranderen aan de rig, dat stap voor stap te doen, om te evalueren wat dat voor gevolgen heeft op de vangsten. Maak het niet te moeilijk als dat niet nodig is.
Safety systemen
In het verleden (?) kwam nog al eens voor dat gehaakte karpers na een lijnbreuk met een onderlijn, met daaraan een stuk bungelend lood verder moesten zwemmen. Met alle fatale gevolgen van dien.
 Gelukkig zijn er systemen bedacht die het eenvoudig moeten maken voor een karper om dat lood kwijt te raken.
Zodra het lood ergens achter blijft hangen is het de bedoeling dat het lood heel makkelijk los moet komen.
Ik zelf gebruik voor de vastloodmontages het Korda safety system, met veel plezier en vertrouwen. Bijkomend voordeel van dit en gelijksoortige systemen is dat het heel eenvoudig is om het lood te verwisselen, of om het van de hengel te halen tijdens transport.
Voornaamste is dat de wartel waarmee de onderlijn in de loodclip zit goed diep vast gezet wordt, en dat het rubber kapje niet te ver over de loodclip geschoven word. Het lood dient als eerste los te schieten als je het lood vasthoud en aan de onderlijn trekt.
In combinatie met een speciale wartel (quickchange swivel) is het mogelijk om snel van onderlijn te wisselen (zie de foto's). Erg handig systeempje.
 Let trouwens ook even op de rig tube, die het laatste stuk lijn of de eventuele voorslag voor de onderlijn beschermt tegen schuren en snijden tijdens de drill. Mosselbanken en obstakels schuren minder snel door de lijn heen bij het gebruik van een soepele rig tube.
Nog een bijkomend voordeel is de anti-tangle eigenschappen van deze tube. Je gooit je lijn net iets minder vaak in de war.
Al eens een karper gezien met snijwonden veroorzaakt door een lijn tijdens de drill? Geen fraai gezicht en veel leed is te voorkomen door het gebruik van een soepele bescherming.
Tevens kan die soepele rigtube van camouflage voorzien worden door met allerlei kleuren aan de slag te gaan.
Een siliconen slang schijnt het beste te zijn, maar deze heb ik nog niet uit kunnen proberen...
Line aligners
Een van de verbeteringen tov van de standaard hair rig die ik vroeger gebruikte is de hair line aligner.
Een line aligner zorgt er voor dat de hair de haaksteel niet aan het uiteinde (het oog of het bledje) verlaat, maar mooi in het verlengde van de haaksteel net voor het begin van de haakbocht (tegenover de punt dus).
Dit kan bereikt worden door een met no knot knoop zoveel wikkelingen te maken dat het gewenste effect bereikt is, of door een stukje siliconen of rubberslang, op de haaksteel te schuiven.Een stukje krimpkous verricht ook uitstekende diensten hier.
De werking van de hair line aligner is als volgt. Omdat de haaksteel in het verlengde ligt van de richting waarin het aas opgezogen wordt zal de haak mooi met de bocht omhoog komen. Als het aas opgenomen wordt door de karper, zal de haak daardoor makkelijker mee naar binnen gaan. Probeer het eens uit door het geheel aan de haar omhoog te trekken, de haak zal altijd mooi volgen.
Verlengde haakstelen
 Een langere haaksteel maakt het voor de karper die de haak heeft opgezogen moeilijker (in theorie althans) om deze weer uit te spugen.
Dat geloof ik best. Maar langere haakstelen veroorzaken ook vaak snijwonden in de bek van de karper, als er stevig gedrilld word. Dit komt door de hoek waarmee de krachten die op de haak terecht komen schuiner op de punt van de terecht komt naarmate de haaksteel langer wordt. Is al veel over geschreven en is bewezen kost, dus ik ga dat nogmaals hier bewijzen.
Een schuiner inwerkende kracht op de haakpunt dus. Die dus wonden kan veroorzaken doordat hij niet meteen diep inhaakt als er kracht op gezet wordt. Maar als het ware de bek in moet snijden voordat hij diep genoeg zit en genoeg vlees heeft gepakt voordat hij vastzit.
Lange haakstelen zijn dus fijn voor de hakingskans, maar minder fijn voor de wijze waarop deze haking vervolgens plaatsvind.
Korte haakstelen verdelen de kracht weer beter in dat opzicht, de haakpunt verdwijnt met een grotere hoek DIEPER in de bek bij het haken, en zal bij grotere krachten snel dieper en vaster haken.
 Om nu toch het voordeel te genieten van de langere haaksteel (het moeilijker kwijtraken door de karper dus), kun je een haak met een korte haaksteel verlengen door het gebruik van een stukje krimpkous.
Gevolg: de haak is moeilijker uit te spugen, maar als er kracht gezet wordt op de haak zal de krimpkous makkelijk meebuigen.
Waardoor de haak weer netjes diep prikt, en snel veel vlees pakt. En dus minder kans op snijwonden in de bekken van onze schubdragers oplevert.
Op vrijwel alle rigs met haken met korte haaksteel pas ik tegenwoordig een d.m.v. krimpkous verlengde haaksteel toe.
De volgende rigs gebruik ik op het moment:
- "de prikker" Mijn huidige meest sucesvolle rig
- 20 cm combi rig (PB Green Hornet)
- "no knot" knoop
- haakmaat 6 (merk onbekend)
- krimpkous verlengde haaksteel
- krimpkous schuin afgeknipt tbv kanteleffect
- krimpkous werkt tevens als hair line aligner
- krimpkous verstevigd met bezemhaar
Sinds kort gebruik ik deze rig op mijn (zwaarbeviste) thuiswater, met uitstekende resultaten. Niet dat ik denk dat dat alleen maar aan deze rig ligt, integendeel. Maar tot nu toe heeft hij mij nog niet teleurgesteld...
Ik moet binnenkort weer nieuwe onderlijnen gaan knopen, en denk dat ik probeer een combinatie maken van deze rig, met rig nr 3 hier beneden, de adjustable hair rig.
Wellicht dat ik dan tevens de borstelhaar langer maak om te kijken wat dat voor effect heeft op de runs en inhaking.
- Lange haaksteel rig (uit de gratie)
- 20 cm armabraid
- "no knot" knoop
- PB longshank maat 8 (no escape)
- stukje krimpkous als hair line aligner
Deze rig gebruikte ik tot voor kort af en toe als ik dacht dat het niet zou lukken met een kortere haaksteel. Tegenwoordig gebruik ik vrijwel alleen nog maar krimpkous verlengde haakstelen...
- PB adjustable hair rig
- 20 cm armabraid
- haakmaat 6
- variabele haarlengte door glijdende knoop
- krimpkous verlengde haaksteel
- krimpkous line aligner
Veel op gevangen, maar voor verbetering vatbaar.
Tijd geleden kant en klaar gekochte rig, in de toekomst zelf knopen...
Dat wordt dan hoogstwaarschijnlijk een combinatie met de "prikker rig" (nr 1) hierboven!
Evaluatie
Een aantal gedachten (feiten?) op een rijtje:
Over haken
- Scherpe haken zijn een absolute must. Een haak die niet goed prikt is waardeloos.
- Ik ben niet echt supertevreden met de scherpte van mijn huidige haken.
- De PB haken de ik momenteel veel inzet zijn wel OK, maar ik heb het gevoel dat het allemaal nog veel scherper kan.
- Slijpen is wel mogelijk, maar ik heb nog geen echt bevredigende methode gevonden.
- Ook op het net lees ik veel klachten over haken en de kwaliteit daarvan. Eigenlijk over alle merken.
- Goede geluiden hoor ik over vliegvishaken, met name de Tiemco TMC700 -> uitproberen dus!
- Grote karpers pakken ook kleiner aas. Dit aas kan met kleinere en scherpere haken, dus minder opvallend voor de karper!
Over onderlijnmateriaal
Tot voor kort gebruikte ik vooral een soepele Armabraid oderlijn van PB, maar ik ben er nu van overtuigd dat een combilink van bijvoorbeeld Green Hornet (ook vn PB products) wellicht een (beter?) alternatief is. Waarom?
- stijvere onderlijnen vallen a.h.w. "scharnierend" op het lood op de bodem en zullen daardoor minder snel in de knoop raken.
- stijvere onderlijnen lijken moeilijker uit te spugen door bijvoorbeeld achteruit te zwemmen.
- Een soepel gedeelte onderaan de onderlijn geeft toch voldoende mogelijkheid voor aas en haak om vrij en op natuurlijke wijze te bewegen bij onderzoek en opname door de karper.
- Ik blijf voorlopig testen met beide materialen, maar de combilink methode lijkt vooralsnog een neuslengte voor te hebben in mijn visserij
Wat kan er eigenlijk allemaal gebeuren tijdens en na opname van het haakaas?
Ik ga even uit van een bolt rig met vast lood:
- Als de vis na het opnemen van het aas niets verdachts voelt en gewoon wegzwemt met het aas in zijn keelholte, zal de haak uiteindelijk door het lood tegengehouden worden,(afhankelijk van de zwemrichting) door de bek van de karper bewegen, en hopelijk houvast vinden en prikken.
- Een karper die de haak voelt voor hij geprikt is zal de haak proberen uit zijn bek te werken, of in het beste geval schrikken en hopelijk een gehaakte run veroorzaken. Als hij niet wegrent heeft de karper een zeer goede kans om de haak met het aas weer kwijt te raken.
Sommige rigs, ik denk bijvoorbeeld aan de banaanrig of de rekker rig kunnen die kans weer verkleinen.
- Als een karper de haak in zijn bek voelt prikken en schrikt, kan hij
-wegrennen (run) en hopelijk zichzelf daarbij dieper haken op het lood,
-met zijn kop schudden om de haak kwijt proberen te raken. Als dat dan niet lukt -> hopelijk alsnog een run die hopelijk ook gehaakt is. Maar wellicht zijn er ook karpers die zelfs dan nog hun eerste schrik overwinnen? Aanslaan op een paar piepjes zou hier het verschil kunnen maken tussen vangen of missen. Als een karper de haak in zijn bek voelt prikken en NIET schrikt, kan hij
- proberen om de haak heel rustig kwijt te raken, door zuig en blaas bewegingen te maken. Als dat dan niet lukt -> alsnog een run?
- stil blijven hangen en de reeds licht geprikte haak door contracties van zijn bek los en naar buiten proberen te werken. (aquarium observaties Luc de Baets)
- lange onderlijnen prikken later, korte onderlijnen eerder. De reactie van de karper op de prik is van belang voor de effectiviteit van de rig.
- Als een karper schrikt van de prik en er vandoor gaat zal het lood de haak dieper vastzetten, en de visser kan contact maken met de vis of de vis extra aanslaan en hopelijk daarna landen.
Met een inline montage zal je hopelijk ook eerder kans hebben op een goede beetindicatie. De weerstand die de karper voelt naarmate hij van de aasplek wegzwemt zal geleidelijk toenemen, en de karper kan het gewicht van het lood niet gebruiken om de haak kwijt te raken.
losse gedachten en vragen
- zwaarder lood prikt beter is wel de consensus onder karpervissers. wat zijn de nadelen van zwaarder lood?
- produceert een bolt rig beter of slechter dan een inline rig? -> testen
- inline rigs schijnen beter beetindicaties te veroorzaken volgens de korda video's. -> testen in de praktijk
- kleinere haken... moeilijker of makkelijker voor de karper om kwijt te raken?
- zijn er echt meetbare significante verschillen te vinden in vangstresultaten voor wat betreft de exacte plaats waar de haak de haar verlaat?
- camouflage. Baat het niet dan schaadt het vast ook niet.
- is (m*******ch) "lood" een vanger? (wie dit ontcijferd en mij met cijfers/resultaten kan verblijden voordat ik ze zelf publiceer krijgt een kratje bier van me!)
Ik heb helaas steeds meer moeite met het knopen van rigs... Mijn ogen worden helaas slechter, en het blijft een tijdrovend en zenuwslopend werkje. En de rig die ik eigenlijk wil gaan knopen nu is toch wel een beetje zenuwslopend.
Een korte omschrijving van hoe ik hem wil knopen:
slipknot hair combi rig
- Neem een klosje PB Green Hornet (of een andere stiff coated hooklink) en strip een stuk coating van ongeveer 22 centimeter af aan het uiteinde.
- Schuif de haak die je wil gebruiken op het gestripte uiteinde.
Steek de draad van voren door het oog zodat de hair straks aan de achterkant of rug van de haak komt te zitten.
- Schuif een stuitje op de lijn (dit dient later om ervoor te zorgen dat het aas niet richting haak kan schuiven)
- Leg op de helft van het gestripte uiteinde een driedubbele knoop (granny knot)
- Klem de knoop tussen je rechter wijsvinger en duim , en leg een mooi strakke galg knoop of strop met het losse uiteinde (foto's volgen nog).
Nu heb je dus een glijdende galg knoop waarmee je de lengte van je hair kunt aanpassen.
De strop kan niet helemaal sluiten omdat deze gestopt wordt door de driedubbele knoop. En dat is handig omdat je anders gegarandeerd de lus te kort aantrekt als je het aas wil verwisselen. En om er dan nog een boilienaald doorheen te steken in het donker... Door schade en schande en veel gepruts leer je wel eens wat!
- Schuif de galg of strop van de hair een stukje omhoog om een flink korte hair lengte in te stellen.
- Schuif het stuitje omlaag richting strop.
- Schuif nu de haak op de juiste plaats, en zorg ervoor dat je tevreden ben met de afstand tussen de haak en het uiteinde van de hair.
Zorg ervoor dat de strop na het knopen van de haak en het plaatsen van de line-aligner, niet onder de knoop of de krimpkous ligt.
Je wil hem wel kunnen verstellen natuurlijk.
- Knoop de haak met een no-knot knoop.
- Zorg tijdens het wikkelen van de knoop er voor dat de hair mooi aan de achterzijde (oftewel de buitenkant) de haak verlaat.
- Maak zoveel wikkelingen als nodig zijn om de juiste afstand van het oog van de haak tot het begin van de ongestripte onderlijn te verkrijgen. Je kunt later nog wel de coating een beetje opfrommelen of uitrekken, maar het is beter om nu al rekening te houden met de lengte van de line aligner, en met de lengte van het gedeelte gestripte draad dat voor een vrij bewegende haak en aas moet zorgen.
- Steek na het wikkelen de onderlijn van achteren door het haakoog, zodat de onderlijn aan de binnenkant de haak verlaat.
- Knip de onderlijn los bij het klosje ongeveer 4 tot 8 centimeter langer af dan je hem uiteindelijk wil gaan gebruiken.
- Knip een stukje krimpkous onder een scherpe hoek schuin af.
- Bepaal de lengte van de krimpkous die je nodig hebt, en knip deze ook weer schuin op maat, onder een scherpe hoek, parallel aan de andere afgeknipte hoek.
- Schuif de krimpkous over de onderlijn en over de haaksteel. Zorg er voor dat de haar de haak verlaat aan de achterzijde, tegenover de haakpunt.
- Als het goed is zal de onderlijn nu aan de binnenzijde van de haak naar buiten komen.De haak moet vrij kunnen bewegen aan het gestripte gedeelte van de onderlijn. Door de schuin afgeknipte krimpkous zal de haak met de punt omlaag kantelen als je de haak op je hand legt en de onderlijn schuin omlaag beweegt. (de kantelproef)
- Nu nog een wartel aan het uiteinde van de onderlijn, met een lus of een halve bloedknoop.
Of een kwik change swivel van Fox (gebruik ik tegenwoordig graag):
- strip de coating vande onderlijn zodat de juiste lengte gecoate lijn overblijft (bij mij standaard zo'n 10 centimeter)
- schuif een Fox anti tangle sleeve over een lange boilie naald, stompe kant eerst.
- schuif de anti tangle sleeve over de onderlijn, de "scherpe" kant wijst dus richting haak.
- leg een dubbele lus op de juiste lengte van het gestripte gedeelte
- schuif de anti tangle sleeve op zijn plek, zodat het lusje een stukje uitsteekt.
Comments
De volgende reakties zijn ontvangen op deze blog:
Aug 29, 2009 - 03:13:41
comment added by Stefan
haken
hoi ik lees dat je geen scherpe haken kunt vinden. Probeer dan maar eens de arma haken van fox, deze zijn en blijven vlijm scherp
Aug 5, 2009 - 01:49:47
comment added by vincent
rigje
die 10 gram zullen in de ogen van velen wel wat meer mogen zijn, maar als jij er mee kunt vangen zou ik zeggen: goed gevist!
Een zwaarder loodje draagt bij aan het zelfhakende vermogen van de rig, maar als je een schuivend loodje gebruikt zal dat haken ook lukken zodra je (beheerst) aanslaat zodra een vis wegloopt met je aas...
Aug 5, 2009 - 01:43:03
comment added by erik
rig
hallo.
ik ben net begonnen en weet echt niet wat ik moet.maar ik vis met een kleine haak een maat 8 kant en klaar rig.ben aan het zoeken e testen van aas.zoals een pop up boilie en wat mais of palets aardbei.maar ik weet niet echt wat ik er van moet verwachten.ik heb een schuiflood van 10 gram omdat de vol bagger zit,het schuif lood kan ik los maken van de lijn... continue reading here
May 28, 2007 - 12:59:38
comment added by jorca
Hey
Ik ben er even tussen uitgeweest met het karpervissen, nu weet ik er al weer een hoop van maar ik vis de laatste tijd weer met vast lood maar regelmatig zit het in de war ( best k*t als je s'morgens je hengels ophaald) heb je misschien iets voor mij wat dit kan oplossen en als ik met vast of schuif lood moet gebruiken?
alvast bedankt!!
groeten jorca van Delft
Eindhoven
Voeg uw reaktie toe of mail naar !
|
